हर श्लोक, सुलभ।

पूरी गीता एक सूची में — अध्याय से, वक्ता से, और श्लोक में वस्तुतः प्रयुक्त संस्कृत शब्दों से। प्रत्येक पंक्ति श्लोक को पूर्ण रूप में खोलती है।

किसी शब्द के अंतर्गत श्लोक तब सूचीबद्ध है जब उसके संस्कृत पाठ में वह शब्द आता है। यह पाठ के विषय में तथ्य है, उसकी व्याख्या नहीं — गीता वहाँ भी अनासक्ति की बात करती है जहाँ “सङ्ग” शब्द नहीं आता। जिन श्लोकों पर ट्रस्ट ने लिखा है, उनके अध्याय-पृष्ठ पर वह संकेत और विषय का सूत्र दिया गया है।

1.1धृतराष्ट्रधर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥधर्म
1.2सञ्जयदृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṁ vyūḍhaṁ duryodhanastadā
1.3सञ्जयपश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।paśyaitāṁ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṁ camūm
1.4सञ्जयअत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi
1.5सञ्जयधृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān
1.6सञ्जययुधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।yudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān
1.7सञ्जयअस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।asmākaṁ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama
1.8सञ्जयभवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।bhavānbhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samitiñjayaḥ
1.9सञ्जयअन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ
1.10सञ्जयअपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।aparyāptaṁ tadasmākaṁ balaṁ bhīṣmābhirakṣitam
1.11सञ्जयअयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ
1.12सञ्जयतस्य सञ्जनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।tasya sañjanayanharṣaṁ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ
1.13सञ्जयततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ
1.14सञ्जयततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau
1.15सञ्जयपाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।pāñcajanyaṁ hṛṣīkeśo devadattaṁ dhanañjayaḥकर्म
1.16सञ्जयअनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।anantavijayaṁ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
1.17सञ्जयकाश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ
1.18सञ्जयद्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।drupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate
1.19सञ्जयस घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṁ hṛdayāni vyadārayat
1.20सञ्जयअथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः ।atha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrānkapidhvajaḥ
1.21अर्जुनसेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥senayorubhayormadhye rathaṁ sthāpaya me’cyuta
1.22अर्जुनयावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।yāvadetānnirīkṣe’haṁ yoddhukāmānavasthitānकाम
1.23अर्जुनयोत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।yotsyamānānavekṣe’haṁ ya ete’tra samāgatāḥ
1.24सञ्जयएवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata
1.25सञ्जयभीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṁ ca mahīkṣitām
1.26सञ्जयतत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।tatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṝnatha pitāmahān
1.27सञ्जयश्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi
1.28अर्जुनदृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥dṛṣṭvemaṁ svajanaṁ kṛṣṇa yuyutsuṁ samupasthitam
1.29अर्जुनसीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ ca pariśuṣyati
1.30अर्जुनगाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāttvakcaiva paridahyate
1.31अर्जुननिमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव ।nimittāni ca paśyāmi viparītāni keśava
1.32अर्जुनन काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च ।na kāṅkṣe vijayaṁ kṛṣṇa na ca rājyaṁ sukhāni caसुख
1.33अर्जुनयेषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च ।yeṣāmarthe kāṅkṣitaṁ no rājyaṁ bhogāḥ sukhāni caसुख
1.34अर्जुनआचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः ।ācāryāḥ pitaraḥ putrāstathaiva ca pitāmahāḥ
1.35अर्जुनएतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन ।etānna hantumicchāmi ghnato’pi madhusūdana
1.36अर्जुननिहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन ।nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana
1.37अर्जुनतस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् ।tasmānnārhā vayaṁ hantuṁ dhārtarāṣṭrānsvabāndhavānसुख
1.38अर्जुनयद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः ।yadyapyete na paśyanti lobhopahatacetasaḥलोभमन
1.39अर्जुनकथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम् ।kathaṁ na jñeyamasmābhiḥ pāpādasmānnivartitumज्ञान
1.40अर्जुनकुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥधर्म
1.41अर्जुनअधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः ।adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥधर्म
1.42अर्जुनसङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च ।saṅkaro narakāyaiva kulaghnānāṁ kulasya ca
1.43अर्जुनदोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः ।doṣairetaiḥ kulaghnānāṁ varṇasaṅkarakārakaiḥधर्म
1.44अर्जुनउत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन ।utsannakuladharmāṇāṁ manuṣyāṇāṁ janārdanaधर्म
1.45अर्जुनअहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम् ।aho bata mahatpāpaṁ kartuṁ vyavasitā vayamलोभसुख
1.46अर्जुनयदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः ।yadi māmapratīkāramaśastraṁ śastrapāṇayaḥ
1.47सञ्जयएवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् ।evamuktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśatशोक
2.1सञ्जयतं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।taṁ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam
2.2श्रीकृष्णकुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।kutastvā kaśmalamidaṁ viṣame samupasthitam
2.3श्रीकृष्णक्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।klaibyaṁ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate
2.4अर्जुनकथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।kathaṁ bhīṣmamahaṁ saṅkhye droṇaṁ ca madhusūdana
2.5अर्जुनगुरूनहत्वा हि महानुभावान्gurūnahatvā hi mahānubhāvānकाम
2.6अर्जुनन चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयोna caitadvidmaḥ kataranno garīyo
2.7अर्जुनकार्पण्यदोषोपहतस्वभावःkārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥधर्ममोह
2.8अर्जुनन हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्na hi prapaśyāmi mamāpanudyād
2.9सञ्जयएवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।evamuktvā hṛṣīkeśaṁ guḍākeśaḥ parantapa
2.10सञ्जयतमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata
2.11श्रीकृष्णअशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।aśocyānanvaśocastvaṁ prajñāvādāṁśca bhāṣase
2.12श्रीकृष्णन त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।na tvevāhaṁ jātu nāsaṁ na tvaṁ neme janādhipāḥ
2.13श्रीकृष्णदेहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।dehino’sminyathā dehe kaumāraṁ yauvanaṁ jarā
2.14श्रीकृष्णमात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥदुःखसुख
2.15श्रीकृष्णयं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।yaṁ hi na vyathayantyete puruṣaṁ puruṣarṣabhaपुरुषदुःखसुख
2.16श्रीकृष्णनासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
2.17श्रीकृष्णअविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṁ tatam
2.18श्रीकृष्णअन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ
2.19श्रीकृष्णय एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।ya enaṁ vetti hantāraṁ yaścainaṁ manyate hatam
2.20श्रीकृष्णन जायते म्रियते वा कदाचिन्na jāyate mriyate vā kadācinमृत्यु और जन्म
2.21श्रीकृष्णवेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।vedāvināśinaṁ nityaṁ ya enamajamavyayamपुरुष
2.22श्रीकृष्णवासांसि जीर्णानि यथा विहायvāsāṁsi jīrṇāni yathā vihāya
2.23श्रीकृष्णनैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।nainaṁ chindanti śastrāṇi nainaṁ dahati pāvakaḥ
2.24श्रीकृष्णअच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।acchedyo’yamadāhyo’yamakledyo’śoṣya eva ca
2.25श्रीकृष्णअव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।avyakto’yamacintyo’yamavikāryo’yamucyate
2.26श्रीकृष्णअथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।atha cainaṁ nityajātaṁ nityaṁ vā manyase mṛtam
2.27श्रीकृष्णजातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṁ janma mṛtasya caमृत्यु और जन्म
2.28श्रीकृष्णअव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata
2.29श्रीकृष्णआश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेनमाश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।āścaryavatpaśyati kaścidenamāścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ
2.30श्रीकृष्णदेही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।dehī nityamavadhyo’yaṁ dehe sarvasya bhārata
2.31श्रीकृष्णस्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasiधर्मस्वधर्म
2.32श्रीकृष्णयदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।yadṛcchayā copapannaṁ svargadvāramapāvṛtamसुख
2.33श्रीकृष्णअथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं सङ्ग्रामं न करिष्यसि ।atha cettvamimaṁ dharmyaṁ saṅgrāmaṁ na kariṣyasiधर्मस्वधर्म
2.34श्रीकृष्णअकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।akīrtiṁ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te’vyayāmमृत्यु और जन्म
2.35श्रीकृष्णभयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।bhayādraṇāduparataṁ maṁsyante tvāṁ mahārathāḥभय
2.36श्रीकृष्णअवाच्यवादांश्च बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः ।avācyavādāṁśca bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥदुःख
2.37श्रीकृष्णहतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।hato vā prāpsyasi svargaṁ jitvā vā bhokṣyase mahīm
2.38श्रीकृष्णसुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayauदुःखसुख
2.39श्रीकृष्णएषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु ।eṣā te’bhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṁ śṛṇuकर्मयोगबुद्धि
2.40श्रीकृष्णनेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।nehābhikramanāśo’sti pratyavāyo na vidyateधर्मभय
2.41श्रीकृष्णव्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandanaआत्माबुद्धि
2.42श्रीकृष्णयामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।yāmimāṁ puṣpitāṁ vācaṁ pravadantyavipaścitaḥ
2.43श्रीकृष्णकामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradāmकर्मआत्माकाममृत्यु और जन्म
2.44श्रीकृष्णभोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।bhogaiśvaryaprasaktānāṁ tayāpahṛtacetasāmआत्माआसक्तिमनबुद्धि
2.45श्रीकृष्णत्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjunaयोगआत्मागुणसत्त्व
2.46श्रीकृष्णयावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके ।yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake
2.47श्रीकृष्णकर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācanaकर्मआसक्ति
2.48श्रीकृष्णयोगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā dhanañjayaकर्मयोगआसक्ति
2.49श्रीकृष्णदूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।dūreṇa hyavaraṁ karma buddhiyogāddhanañjayaकर्मयोगबुद्धि
2.50श्रीकृष्णबुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते ।buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛteकर्मयोगबुद्धि
2.51श्रीकृष्णकर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।karmajaṁ buddhiyuktā hi phalaṁ tyaktvā manīṣiṇaḥकर्ममोक्षबुद्धिमृत्यु और जन्म
2.52श्रीकृष्णयदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।yadā te mohakalilaṁ buddhirvyatitariṣyatiमोहबुद्धि
2.53श्रीकृष्णश्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalāयोगबुद्धि
2.54अर्जुनस्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśavaस्थितप्रज्ञ
2.55श्रीकृष्णप्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् ।prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatānआत्मास्थितप्रज्ञकाममन
2.56श्रीकृष्णदुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥस्थितप्रज्ञक्रोधभयदुःखसुख
2.57श्रीकृष्णयः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham
2.58श्रीकृष्णयदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।yadā saṁharate cāyaṁ kūrmo’ṅgānīva sarvaśaḥइन्द्रियाँ
2.59श्रीकृष्णविषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ
2.60श्रीकृष्णयततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥपुरुषइन्द्रियाँ
2.61श्रीकृष्णतानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।tāni sarvāṇi saṁyamya yukta āsīta matparaḥ
2.62श्रीकृष्णध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।dhyāyato viṣayānpuṁsaḥ saṅgasteṣūpajāyateध्यानआसक्तिकामक्रोध
2.63श्रीकृष्णक्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः ।krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥक्रोधमोहबुद्धि
2.64श्रीकृष्णरागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaranआत्मा
2.65श्रीकृष्णप्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।prasāde sarvaduḥkhānāṁ hānirasyopajāyateदुःखमनबुद्धि
2.66श्रीकृष्णनास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanāसुखशान्तिबुद्धि
2.67श्रीकृष्णइन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।indriyāṇāṁ hi caratāṁ yanmano’nuvidhīyateमनइन्द्रियाँ
2.68श्रीकृष्णतस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥइन्द्रियाँ
2.69श्रीकृष्णया निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी ।yā niśā sarvabhūtānāṁ tasyāṁ jāgarti saṁyamī
2.70श्रीकृष्णआपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठंāpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṁकामशान्ति
2.71श्रीकृष्णविहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṁścarati niḥspṛhaḥकामशान्ति
2.72श्रीकृष्णएषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṁ prāpya vimuhyatiब्रह्ममोक्ष
3.1अर्जुनज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।jyāyasī cetkarmaṇaste matā buddhirjanārdanaकर्मबुद्धि
3.2अर्जुनव्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṁ mohayasīva meमोहबुद्धि
3.3श्रीकृष्णलोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।loke’smindvividhā niṣṭhā purā proktā mayānaghaकर्मयोगज्ञान
3.4श्रीकृष्णन कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते ।na karmaṇāmanārambhānnaiṣkarmyaṁ puruṣo’śnuteकर्मपुरुष
3.5श्रीकृष्णन हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।na hi kaścitkṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛtकर्मगुणप्रकृति
3.6श्रीकृष्णकर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।karmendriyāṇi saṁyamya ya āste manasā smaranकर्मआत्मामोहमनइन्द्रियाँ
3.7श्रीकृष्णयस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन ।yastvindriyāṇi manasā niyamyārabhate’rjunaकर्मयोगआसक्तिमन
3.8श्रीकृष्णनियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः ।niyataṁ kuru karma tvaṁ karma jyāyo hyakarmaṇaḥकर्म
3.9श्रीकृष्णयज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।yajñārthātkarmaṇo’nyatra loko’yaṁ karmabandhanaḥकर्ममोक्षयज्ञआसक्ति
3.10श्रीकृष्णसहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥयज्ञकाम
3.11श्रीकृष्णदेवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः ।devānbhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ
3.12श्रीकृष्णइष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।iṣṭānbhogānhi vo devā dāsyante yajñabhāvitāḥयज्ञ
3.13श्रीकृष्णयज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥआत्मामोक्षयज्ञ
3.14श्रीकृष्णअन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः ।annādbhavanti bhūtāni parjanyādannasambhavaḥकर्मयज्ञ
3.15श्रीकृष्णकर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् ।karma brahmodbhavaṁ viddhi brahmākṣarasamudbhavamकर्मब्रह्मयज्ञ
3.16श्रीकृष्णएवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।evaṁ pravartitaṁ cakraṁ nānuvartayatīha yaḥ
3.17श्रीकृष्णयस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥआत्मा
3.18श्रीकृष्णनैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana
3.19श्रीकृष्णतस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।tasmādasaktaḥ satataṁ kāryaṁ karma samācaraकर्मआसक्ति
3.20श्रीकृष्णकर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।karmaṇaiva hi saṁsiddhimāsthitā janakādayaḥकर्मलोकसंग्रह
3.21श्रीकृष्णयद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।yadyadācarati śreṣṭhastattadevetaro janaḥ
3.22श्रीकृष्णन मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन ।na me pārthāsti kartavyaṁ triṣu lokeṣu kiñcanaकर्म
3.23श्रीकृष्णयदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।yadi hyahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇyatandritaḥकर्म
3.24श्रीकृष्णउत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।utsīdeyurime lokā na kuryāṁ karma cedahamकर्म
3.25श्रीकृष्णसक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।saktāḥ karmaṇyavidvāṁso yathā kurvanti bhārataकर्मआसक्तिलोकसंग्रह
3.26श्रीकृष्णन बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।na buddhibhedaṁ janayedajñānāṁ karmasaṅgināmकर्मज्ञानआसक्तिबुद्धि
3.27श्रीकृष्णप्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥकर्मआत्मागुणअहंकारमोह
3.28श्रीकृष्णतत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।tattvavittu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥकर्मगुण
3.29श्रीकृष्णप्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु ।prakṛterguṇasammūḍhāḥ sajjante guṇakarmasuकर्मगुणमोह
3.30श्रीकृष्णमयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।mayi sarvāṇi karmāṇi saṁnyasyādhyātmacetasāकर्मआत्मामन
3.31श्रीकृष्णये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।ye me matamidaṁ nityamanutiṣṭhanti mānavāḥकर्ममोक्षश्रद्धा
3.32श्रीकृष्णये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।ye tvetadabhyasūyanto nānutiṣṭhanti me matamज्ञानमोहमन
3.33श्रीकृष्णसदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।sadṛśaṁ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapiज्ञानप्रकृति
3.34श्रीकृष्णइन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitauइन्द्रियाँ
3.35श्रीकृष्णश्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitātधर्मस्वधर्मगुणभय
3.36अर्जुनअथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।atha kena prayukto’yaṁ pāpaṁ carati pūruṣaḥ
3.37श्रीकृष्णकाम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥगुणरजस्कामक्रोध
3.38श्रीकृष्णधूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।dhūmenāvriyate vahniryathādarśo malena ca
3.39श्रीकृष्णआवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।āvṛtaṁ jñānametena jñānino nityavairiṇāज्ञानकाम
3.40श्रीकृष्णइन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyateज्ञानमोहमनबुद्धिइन्द्रियाँ
3.41श्रीकृष्णतस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।tasmāttvamindriyāṇyādau niyamya bharatarṣabhaज्ञान
3.42श्रीकृष्णइन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।indriyāṇi parāṇyāhurindriyebhyaḥ paraṁ manaḥमनबुद्धिइन्द्रियाँ
3.43श्रीकृष्णएवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना ।evaṁ buddheḥ paraṁ buddhvā saṁstabhyātmānamātmanāआत्माकाम
4.1श्रीकृष्णइमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।imaṁ vivasvate yogaṁ proktavānahamavyayamयोग
4.2श्रीकृष्णएवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः ।evaṁ paramparāprāptamimaṁ rājarṣayo viduḥयोग
4.3श्रीकृष्णस एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।sa evāyaṁ mayā te’dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥयोगभक्ति
4.4अर्जुनअपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।aparaṁ bhavato janma paraṁ janma vivasvataḥमृत्यु और जन्म
4.5श्रीकृष्णबहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjunaमृत्यु और जन्म
4.6श्रीकृष्णअजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।ajo’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro’pi sanआत्माप्रकृतिमाया
4.7श्रीकृष्णयदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārataधर्मआत्माअवतार
4.8श्रीकृष्णपरित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।paritrāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkṛtāmधर्मअवतार
4.9श्रीकृष्णजन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।janma karma ca me divyamevaṁ yo vetti tattvataḥकर्ममृत्यु और जन्म
4.10श्रीकृष्णवीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥज्ञानतपक्रोधभय
4.11श्रीकृष्णये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।ye yathā māṁ prapadyante tāṁstathaiva bhajāmyahamभक्ति
4.12श्रीकृष्णकाङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।kāṅkṣantaḥ karmaṇāṁ siddhiṁ yajanta iha devatāḥकर्म
4.13श्रीकृष्णचातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।cāturvarṇyaṁ mayā sṛṣṭaṁ guṇakarmavibhāgaśaḥकर्मगुण
4.14श्रीकृष्णन मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।na māṁ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhāकर्म
4.15श्रीकृष्णएवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।evaṁ jñātvā kṛtaṁ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥकर्म
4.16श्रीकृष्णकिं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।kiṁ karma kimakarmeti kavayo’pyatra mohitāḥकर्ममोक्षमोह
4.17श्रीकृष्णकर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।karmaṇo hyapi boddhavyaṁ boddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥकर्म
4.18श्रीकृष्णकर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥकर्मबुद्धि
4.19श्रीकृष्णयस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः ।yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥकर्मज्ञानकाम
4.20श्रीकृष्णत्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।tyaktvā karmaphalāsaṅgaṁ nityatṛpto nirāśrayaḥकर्मआसक्ति
4.21श्रीकृष्णनिराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥकर्मआत्मामन
4.22श्रीकृष्णयदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ
4.23श्रीकृष्णगतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥकर्मज्ञानमोक्षयज्ञआसक्तिमन
4.24श्रीकृष्णब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।brahmārpaṇaṁ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutamकर्मब्रह्म
4.25श्रीकृष्णदैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।daivamevāpare yajñaṁ yoginaḥ paryupāsateयोगब्रह्मयज्ञ
4.26श्रीकृष्णश्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।śrotrādīnīndriyāṇyanye saṁyamāgniṣu juhvatiइन्द्रियाँ
4.27श्रीकृष्णसर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpareकर्मयोगज्ञानआत्मा
4.28श्रीकृष्णद्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpareयोगज्ञानयज्ञतप
4.29श्रीकृष्णअपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।apāne juhvati prāṇaṁ prāṇe’pānaṁ tathāpare
4.30श्रीकृष्णअपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvatiयज्ञ
4.31श्रीकृष्णयज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanamब्रह्मयज्ञ
4.32श्रीकृष्णएवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।evaṁ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukheकर्मब्रह्ममोक्षयज्ञ
4.33श्रीकृष्णश्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप ।śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapaकर्मज्ञानयज्ञ
4.34श्रीकृष्णतद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayāज्ञान
4.35श्रीकृष्णयज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।yajjñātvā na punarmohamevaṁ yāsyasi pāṇḍavaआत्मामोह
4.36श्रीकृष्णअपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥज्ञान
4.37श्रीकृष्णयथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।yathaidhāṁsi samiddho’gnirbhasmasātkurute’rjunaकर्मज्ञान
4.38श्रीकृष्णन हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।na hi jñānena sadṛśaṁ pavitramiha vidyateयोगज्ञानआत्मा
4.39श्रीकृष्णश्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।śraddhāvām̐llabhate jñānaṁ tatparaḥ saṁyatendriyaḥज्ञानश्रद्धाशान्ति
4.40श्रीकृष्णअज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।ajñaścāśraddadhānaśca saṁśayātmā vinaśyatiआत्मासुख
4.41श्रीकृष्णयोगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम् ।yogasaṁnyastakarmāṇaṁ jñānasañchinnasaṁśayamकर्मयोगज्ञानआत्मा
4.42श्रीकृष्णतस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनात्मनः ।tasmādajñānasambhūtaṁ hṛtsthaṁ jñānāsinātmanaḥयोगज्ञानआत्मा
5.1अर्जुनसंन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।saṁnyāsaṁ karmaṇāṁ kṛṣṇa punaryogaṁ ca śaṁsasiकर्मयोग
5.2श्रीकृष्णसंन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।saṁnyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhauकर्मयोग
5.3श्रीकृष्णज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।jñeyaḥ sa nityasaṁnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣatiज्ञानमोक्षसुख
5.4श्रीकृष्णसाङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥयोग
5.5श्रीकृष्णयत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tadyogairapi gamyateयोग
5.6श्रीकृष्णसंन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।saṁnyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥयोगब्रह्मदुःख
5.7श्रीकृष्णयोगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥयोगआत्मा
5.8श्रीकृष्णनैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit
5.9श्रीकृष्णप्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapiइन्द्रियाँ
5.10श्रीकृष्णब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥकर्मब्रह्मआसक्ति
5.11श्रीकृष्णकायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapiकर्मयोगआत्माआसक्तिमन
5.12श्रीकृष्णयुक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।yuktaḥ karmaphalaṁ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīmकर्मआसक्तिकामशान्ति
5.13श्रीकृष्णसर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।sarvakarmāṇi manasā saṁnyasyāste sukhaṁ vaśīकर्मसुखमन
5.14श्रीकृष्णन कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।na kartṛtvaṁ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥकर्मयोग
5.15श्रीकृष्णनादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।nādatte kasyacitpāpaṁ na caiva sukṛtaṁ vibhuḥज्ञान
5.16श्रीकृष्णज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।jñānena tu tadajñānaṁ yeṣāṁ nāśitamātmanaḥज्ञानआत्मा
5.17श्रीकृष्णतद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥज्ञानआत्मा
5.18श्रीकृष्णविद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini
5.19श्रीकृष्णइहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṁ sāmye sthitaṁ manaḥब्रह्म
5.20श्रीकृष्णन प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।na prahṛṣyetpriyaṁ prāpya nodvijetprāpya cāpriyamब्रह्मस्थितप्रज्ञमोहबुद्धि
5.21श्रीकृष्णबाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukhamयोगआत्माब्रह्मआसक्तिसुख
5.22श्रीकृष्णये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।ye hi saṁsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva teदुःख
5.23श्रीकृष्णशक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prākśarīravimokṣaṇātमोक्षकामक्रोधसुख
5.24श्रीकृष्णयोऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।yo’ntaḥsukho’ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥयोगब्रह्ममोक्षसुख
5.25श्रीकृष्णलभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥआत्माब्रह्ममोक्ष
5.26श्रीकृष्णकामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।kāmakrodhaviyuktānāṁ yatīnāṁ yatacetasāmआत्माब्रह्ममोक्षकामक्रोधमन
5.27श्रीकृष्णस्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।sparśānkṛtvā bahirbāhyāṁścakṣuścaivāntare bhruvoḥ
5.28श्रीकृष्णयतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥमोक्षक्रोधभयमनबुद्धि
5.29श्रीकृष्णभोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।bhoktāraṁ yajñatapasāṁ sarvalokamaheśvaramयज्ञतपशान्ति
6.1श्रीकृष्णअनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।anāśritaḥ karmaphalaṁ kāryaṁ karma karoti yaḥकर्मयोग
6.2श्रीकृष्णयं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।yaṁ saṁnyāsamiti prāhuryogaṁ taṁ viddhi pāṇḍavaयोग
6.3श्रीकृष्णआरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।ārurukṣormuneryogaṁ karma kāraṇamucyateकर्मयोग
6.4श्रीकृष्णयदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjateकर्मयोग
6.5श्रीकृष्णउद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।uddharedātmanātmānaṁ nātmānamavasādayetआत्मा
6.6श्रीकृष्णबन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥआत्मा
6.7श्रीकृष्णजितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥआत्मादुःखसुखशान्ति
6.8श्रीकृष्णज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥयोगज्ञानआत्मा
6.9श्रीकृष्णसुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣuबुद्धि
6.10श्रीकृष्णयोगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।yogī yuñjīta satatamātmānaṁ rahasi sthitaḥयोगआत्मामन
6.11श्रीकृष्णशुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥआत्मा
6.12श्रीकृष्णतत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।tatraikāgraṁ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥयोगआत्मामन
6.13श्रीकृष्णसमं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।samaṁ kāyaśirogrīvaṁ dhārayannacalaṁ sthiraḥ
6.14श्रीकृष्णप्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥआत्माब्रह्मशान्तिमन
6.15श्रीकृष्णयुञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।yuñjannevaṁ sadātmānaṁ yogī niyatamānasaḥयोगआत्मामोक्षशान्ति
6.16श्रीकृष्णनात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।nātyaśnatastu yogo’sti na caikāntamanaśnataḥयोग
6.17श्रीकृष्णयुक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasuकर्मयोगदुःख
6.18श्रीकृष्णयदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।yadā viniyataṁ cittamātmanyevāvatiṣṭhateआत्माकाममन
6.19श्रीकृष्णयथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtāयोगआत्मामन
6.20श्रीकृष्णयत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।yatroparamate cittaṁ niruddhaṁ yogasevayāयोगआत्मामन
6.21श्रीकृष्णसुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।sukhamātyantikaṁ yattadbuddhigrāhyamatīndriyamसुखबुद्धि
6.22श्रीकृष्णयं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।yaṁ labdhvā cāparaṁ lābhaṁ manyate nādhikaṁ tataḥदुःख
6.23श्रीकृष्णतं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसञ्ज्ञितम् ।taṁ vidyād duḥkhasaṁyogaviyogaṁ yogasañjñitamयोगदुःखमन
6.24श्रीकृष्णसङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।saṅkalpaprabhavānkāmāṁstyaktvā sarvānaśeṣataḥकाममन
6.25श्रीकृष्णशनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।śanaiḥ śanairuparamedbuddhyā dhṛtigṛhītayāआत्मा
6.26श्रीकृष्णयतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।yato yato niścarati manaścañcalamasthiramआत्मा
6.27श्रीकृष्णप्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।praśāntamanasaṁ hyenaṁ yoginaṁ sukhamuttamamयोगब्रह्मरजस्सुखशान्तिमन
6.28श्रीकृष्णयुञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः ।yuñjannevaṁ sadātmānaṁ yogī vigatakalmaṣaḥयोगआत्माब्रह्मसुख
6.29श्रीकृष्णसर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।sarvabhūtasthamātmānaṁ sarvabhūtāni cātmaniयोगआत्मा
6.30श्रीकृष्णयो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।yo māṁ paśyati sarvatra sarvaṁ ca mayi paśyati
6.31श्रीकृष्णसर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।sarvabhūtasthitaṁ yo māṁ bhajatyekatvamāsthitaḥयोगभक्ति
6.32श्रीकृष्णआत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।ātmaupamyena sarvatra samaṁ paśyati yo’rjunaयोगआत्मादुःखसुख
6.33अर्जुनयोऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।yo’yaṁ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdanaयोग
6.34अर्जुनचञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।cañcalaṁ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavaddṛḍham
6.35श्रीकृष्णअसंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।asaṁśayaṁ mahābāho mano durnigrahaṁ calamआसक्तिमन
6.36श्रीकृष्णअसंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।asaṁyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥयोगआत्मा
6.37अर्जुनअयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।ayatiḥ śraddhayopeto yogāccalitamānasaḥयोगश्रद्धा
6.38अर्जुनकच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।kaccinnobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyatiब्रह्ममोह
6.39अर्जुनएतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।etanme saṁśayaṁ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ
6.40श्रीकृष्णपार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate
6.41श्रीकृष्णप्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।prāpya puṇyakṛtāṁ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥयोग
6.42श्रीकृष्णअथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatāmयोगमृत्यु और जन्म
6.43श्रीकृष्णतत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।tatra taṁ buddhisaṁyogaṁ labhate paurvadehikamयोगबुद्धि
6.44श्रीकृष्णपूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः ।pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo’pi saḥयोगब्रह्म
6.45श्रीकृष्णप्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः ।prayatnādyatamānastu yogī saṁśuddhakilbiṣaḥयोगमृत्यु और जन्म
6.46श्रीकृष्णतपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः ।tapasvibhyo’dhiko yogī jñānibhyo’pi mato’dhikaḥकर्मयोगज्ञानतप
6.47श्रीकृष्णयोगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।yogināmapi sarveṣāṁ madgatenāntarātmanāयोगभक्तिआत्माश्रद्धा
7.1श्रीकृष्णमय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṁ yuñjanmadāśrayaḥयोगआसक्ति
7.2श्रीकृष्णज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।jñānaṁ te’haṁ savijñānamidaṁ vakṣyāmyaśeṣataḥज्ञान
7.3श्रीकृष्णमनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।manuṣyāṇāṁ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye
7.4श्रीकृष्णभूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।bhūmirāpo’nalo vāyuḥ khaṁ mano buddhireva caप्रकृतिअहंकारमनबुद्धि
7.5श्रीकृष्णअपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।apareyamitastvanyāṁ prakṛtiṁ viddhi me parāmप्रकृति
7.6श्रीकृष्णएतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya
7.7श्रीकृष्णमत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।mattaḥ parataraṁ nānyatkiñcidasti dhanañjaya
7.8श्रीकृष्णरसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।raso’hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ
7.9श्रीकृष्णपुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṁ ca tejaścāsmi vibhāvasauतप
7.10श्रीकृष्णबीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।bījaṁ māṁ sarvabhūtānāṁ viddhi pārtha sanātanamबुद्धि
7.11श्रीकृष्णबलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् ।balaṁ balavatāṁ cāhaṁ kāmarāgavivarjitamधर्मकाम
7.12श्रीकृष्णये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।ye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca yeसत्त्वरजस्तमस्
7.13श्रीकृष्णत्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṁ jagatगुणमोह
7.14श्रीकृष्णदैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayāगुणमाया
7.15श्रीकृष्णन मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।na māṁ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥज्ञानमोहमाया
7.16श्रीकृष्णचतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।caturvidhā bhajante māṁ janāḥ sukṛtino’rjunaज्ञानभक्ति
7.17श्रीकृष्णतेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।teṣāṁ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyateज्ञानभक्ति
7.18श्रीकृष्णउदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matamज्ञानआत्मा
7.19श्रीकृष्णबहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते ।bahūnāṁ janmanāmante jñānavānmāṁ prapadyateज्ञानआत्मामृत्यु और जन्म
7.20श्रीकृष्णकामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante’nyadevatāḥज्ञानकाम
7.21श्रीकृष्णयो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।yo yo yāṁ yāṁ tanuṁ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchatiभक्तिश्रद्धा
7.22श्रीकृष्णस तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।sa tayā śraddhayā yuktastasyārādhanamīhateश्रद्धाकाम
7.23श्रीकृष्णअन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।antavattu phalaṁ teṣāṁ tadbhavatyalpamedhasāmभक्ति
7.24श्रीकृष्णअव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।avyaktaṁ vyaktimāpannaṁ manyante māmabuddhayaḥ
7.25श्रीकृष्णनाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।nāhaṁ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥयोगमोहमाया
7.26श्रीकृष्णवेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।vedāhaṁ samatītāni vartamānāni cārjuna
7.27श्रीकृष्णइच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārataमोह
7.28श्रीकृष्णयेषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।yeṣāṁ tvantagataṁ pāpaṁ janānāṁ puṇyakarmaṇāmकर्मभक्तिमोक्षमोह
7.29श्रीकृष्णजरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti yeकर्मआत्माब्रह्ममोक्षमृत्यु और जन्म
7.30श्रीकृष्णसाधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।sādhibhūtādhidaivaṁ māṁ sādhiyajñaṁ ca ye viduḥयज्ञमन
8.1अर्जुनकिं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम ।kiṁ tadbrahma kimadhyātmaṁ kiṁ karma puruṣottamaकर्मआत्माब्रह्मपुरुष
8.2अर्जुनअधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन ।adhiyajñaḥ kathaṁ ko’tra dehe’sminmadhusūdanaज्ञानआत्मायज्ञ
8.3श्रीकृष्णअक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।akṣaraṁ brahma paramaṁ svabhāvo’dhyātmamucyateकर्मआत्माब्रह्म
8.4श्रीकृष्णअधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ।adhibhūtaṁ kṣaro bhāvaḥ puruṣaścādhidaivatamपुरुषयज्ञ
8.5श्रीकृष्णअन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।antakāle ca māmeva smaranmuktvā kalevaramमोक्षमृत्यु और जन्म
8.6श्रीकृष्णयं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।yaṁ yaṁ vāpi smaranbhāvaṁ tyajatyante kalevaram
8.7श्रीकृष्णतस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।tasmātsarveṣu kāleṣu māmanusmara yudhya caमनबुद्धि
8.8श्रीकृष्णअभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना ।abhyāsayogayuktena cetasā nānyagāmināयोगपुरुषमन
8.9श्रीकृष्णकविं पुराणमनुशासितारkaviṁ purāṇamanuśāsitāraतमस्
8.10श्रीकृष्णप्रयाणकाले मनसाचलेनprayāṇakāle manasācalenaयोगभक्तिपुरुषमन
8.11श्रीकृष्णयदक्षरं वेदविदो वदन्तिyadakṣaraṁ vedavido vadantiब्रह्म
8.12श्रीकृष्णसर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।sarvadvārāṇi saṁyamya mano hṛdi nirudhya caयोगआत्मामन
8.13श्रीकृष्णओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।omityekākṣaraṁ brahma vyāharanmāmanusmaranब्रह्म
8.14श्रीकृष्णअनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।ananyacetāḥ satataṁ yo māṁ smarati nityaśaḥयोग
8.15श्रीकृष्णमामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।māmupetya punarjanma duḥkhālayamaśāśvatamआत्मादुःखमृत्यु और जन्म
8.16श्रीकृष्णआब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।ābrahmabhuvanāllokāḥ punarāvartino’rjunaब्रह्ममृत्यु और जन्म
8.17श्रीकृष्णसहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaṇo viduḥब्रह्म
8.18श्रीकृष्णअव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।avyaktādvyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyaharāgame
8.19श्रीकृष्णभूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।bhūtagrāmaḥ sa evāyaṁ bhūtvā bhūtvā pralīyate
8.20श्रीकृष्णपरस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।parastasmāttu bhāvo’nyo’vyakto’vyaktātsanātanaḥ
8.21श्रीकृष्णअव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।avyakto’kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṁ gatim
8.22श्रीकृष्णपुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyastvananyayāभक्तिपुरुष
8.23श्रीकृष्णयत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṁ caiva yoginaḥयोग
8.24श्रीकृष्णअग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।agnirjyotirahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇamब्रह्म
8.25श्रीकृष्णधूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम् ।dhūmo rātristathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanamयोग
8.26श्रीकृष्णशुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।śuklakṛṣṇe gatī hyete jagataḥ śāśvate mate
8.27श्रीकृष्णनैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन ।naite sṛtī pārtha jānanyogī muhyati kaścanaयोग
8.28श्रीकृष्णवेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैवvedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caivaयोगयज्ञतपदान
9.1श्रीकृष्णइदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।idaṁ tu te guhyatamaṁ pravakṣyāmyanasūyaveज्ञानमोक्ष
9.2श्रीकृष्णराजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।rājavidyā rājaguhyaṁ pavitramidamuttamamधर्मसुख
9.3श्रीकृष्णअश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapaधर्मपुरुषमृत्यु और जन्म
9.4श्रीकृष्णमया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।mayā tatamidaṁ sarvaṁ jagadavyaktamūrtinā
9.5श्रीकृष्णन च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaramयोगआत्मा
9.6श्रीकृष्णयथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।yathākāśasthito nityaṁ vāyuḥ sarvatrago mahān
9.7श्रीकृष्णसर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṁ yānti māmikāmप्रकृति
9.8श्रीकृष्णप्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।prakṛtiṁ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥप्रकृति
9.9श्रीकृष्णन च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।na ca māṁ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjayaकर्मआसक्ति
9.10श्रीकृष्णमयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaramप्रकृति
9.11श्रीकृष्णअवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣīṁ tanumāśritamमोह
9.12श्रीकृष्णमोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥकर्मज्ञानप्रकृतिमोहमन
9.13श्रीकृष्णमहात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।mahātmānastu māṁ pārtha daivīṁ prakṛtimāśritāḥभक्तिआत्माप्रकृतिमन
9.14श्रीकृष्णसततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।satataṁ kīrtayanto māṁ yatantaśca dṛḍhavratāḥभक्ति
9.15श्रीकृष्णज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।jñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsateज्ञानयज्ञ
9.16श्रीकृष्णअहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।ahaṁ kraturahaṁ yajñaḥ svadhāhamahamauṣadhamयज्ञ
9.17श्रीकृष्णपिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।pitāhamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ
9.18श्रीकृष्णगतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।gatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṁ suhṛt
9.19श्रीकृष्णतपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।tapāmyahamahaṁ varṣaṁ nigṛhṇāmyutsṛjāmi caमृत्यु और जन्म
9.20श्रीकृष्णत्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापाtraividyā māṁ somapāḥ pūtapāpāयज्ञ
9.21श्रीकृष्णते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालंte taṁ bhuktvā svargalokaṁ viśālaṁधर्मकाम
9.22श्रीकृष्णअनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।ananyāścintayanto māṁ ye janāḥ paryupāsateयोग
9.23श्रीकृष्णयेऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।ye’pyanyadevatā bhaktā yajante śraddhayānvitāḥभक्तिश्रद्धा
9.24श्रीकृष्णअहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।ahaṁ hi sarvayajñānāṁ bhoktā ca prabhureva caज्ञानयज्ञ
9.25श्रीकृष्णयान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।yānti devavratā devānpitṝnyānti pitṛvratāḥ
9.26श्रीकृष्णपत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।patraṁ puṣpaṁ phalaṁ toyaṁ yo me bhaktyā prayacchatiभक्तिआत्मा
9.27श्रीकृष्णयत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yatतप
9.28श्रीकृष्णशुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।śubhāśubhaphalairevaṁ mokṣyase karmabandhanaiḥकर्मयोगआत्मामोक्ष
9.29श्रीकृष्णसमोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।samo’haṁ sarvabhūteṣu na me dveṣyo’sti na priyaḥभक्ति
9.30श्रीकृष्णअपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।api cetsudurācāro bhajate māmananyabhākभक्ति
9.31श्रीकृष्णक्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।kṣipraṁ bhavati dharmātmā śaśvacchāntiṁ nigacchatiधर्मभक्तिआत्मा
9.32श्रीकृष्णमां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।māṁ hi pārtha vyapāśritya ye’pi syuḥ pāpayonayaḥ
9.33श्रीकृष्णकिं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।kiṁ punarbrāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayastathāभक्तिसुख
9.34श्रीकृष्णमन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।manmanā bhava madbhakto madyājī māṁ namaskuruभक्तिआत्मा
10.1श्रीकृष्णभूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः ।bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṁ vacaḥकाम
10.2श्रीकृष्णन मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṁ na maharṣayaḥ
10.3श्रीकृष्णयो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।yo māmajamanādiṁ ca vetti lokamaheśvaramमोक्षमोह
10.4श्रीकृष्णबुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṁ damaḥ śamaḥज्ञानमोहभयदुःखसुखबुद्धि
10.5श्रीकृष्णअहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।ahiṁsā samatā tuṣṭistapo dānaṁ yaśo’yaśaḥतपदानदया
10.6श्रीकृष्णमहर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā
10.7श्रीकृष्णएतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।etāṁ vibhūtiṁ yogaṁ ca mama yo vetti tattvataḥयोग
10.8श्रीकृष्णअहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।ahaṁ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṁ pravartateभक्ति
10.9श्रीकृष्णमच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparamमन
10.10श्रीकृष्णतेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।teṣāṁ satatayuktānāṁ bhajatāṁ prītipūrvakamयोगभक्तिबुद्धि
10.11श्रीकृष्णतेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṁ tamaḥज्ञानआत्मा
10.12अर्जुनपरं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।paraṁ brahma paraṁ dhāma pavitraṁ paramaṁ bhavānब्रह्मपुरुष
10.13अर्जुनआहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā
10.14अर्जुनसर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।sarvametadṛtaṁ manye yanmāṁ vadasi keśava
10.15अर्जुनस्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।svayamevātmanātmānaṁ vettha tvaṁ puruṣottamaआत्मापुरुष
10.16अर्जुनवक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।vaktumarhasyaśeṣeṇa divyā hyātmavibhūtayaḥआत्मा
10.17अर्जुनकथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।kathaṁ vidyāmahaṁ yogiṁstvāṁ sadā paricintayanयोग
10.18अर्जुनविस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।vistareṇātmano yogaṁ vibhūtiṁ ca janārdanaयोगआत्मा
10.19श्रीकृष्णहन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।hanta te kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥआत्मा
10.20श्रीकृष्णअहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥआत्मा
10.21श्रीकृष्णआदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।ādityānāmahaṁ viṣṇurjyotiṣāṁ raviraṁśumān
10.22श्रीकृष्णवेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।vedānāṁ sāmavedo’smi devānāmasmi vāsavaḥइन्द्रियाँ
10.23श्रीकृष्णरुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।rudrāṇāṁ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām
10.24श्रीकृष्णपुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।purodhasāṁ ca mukhyaṁ māṁ viddhi pārtha bṛhaspatim
10.25श्रीकृष्णमहर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।maharṣīṇāṁ bhṛgurahaṁ girāmasmyekamakṣaramज्ञानयज्ञ
10.26श्रीकृष्णअश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṁ devarṣīṇāṁ ca nāradaḥ
10.27श्रीकृष्णउच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।uccaiḥśravasamaśvānāṁ viddhi māmamṛtodbhavam
10.28श्रीकृष्णआयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।āyudhānāmahaṁ vajraṁ dhenūnāmasmi kāmadhukकाम
10.29श्रीकृष्णअनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।anantaścāsmi nāgānāṁ varuṇo yādasāmaham
10.30श्रीकृष्णप्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।prahlādaścāsmi daityānāṁ kālaḥ kalayatāmaham
10.31श्रीकृष्णपवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् ।pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham
10.32श्रीकृष्णसर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन ।sargāṇāmādirantaśca madhyaṁ caivāhamarjunaआत्मा
10.33श्रीकृष्णअक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च ।akṣarāṇāmakāro’smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca
10.34श्रीकृष्णमृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् ।mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatāmमृत्यु और जन्म
10.35श्रीकृष्णबृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् ।bṛhatsāma tathā sāmnāṁ gāyatrī chandasāmaham
10.36श्रीकृष्णद्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ।dyūtaṁ chalayatāmasmi tejastejasvināmahamसत्त्व
10.37श्रीकृष्णवृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनञ्जयः ।vṛṣṇīnāṁ vāsudevo’smi pāṇḍavānāṁ dhanañjayaḥ
10.38श्रीकृष्णदण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् ।daṇḍo damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatāmज्ञान
10.39श्रीकृष्णयच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन ।yaccāpi sarvabhūtānāṁ bījaṁ tadahamarjuna
10.40श्रीकृष्णनान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप ।nānto’sti mama divyānāṁ vibhūtīnāṁ parantapa
10.41श्रीकृष्णयद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा ।yadyadvibhūtimatsattvaṁ śrīmadūrjitameva vāसत्त्व
10.42श्रीकृष्णअथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन ।athavā bahunaitena kiṁ jñātena tavārjuna
11.1अर्जुनमदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।madanugrahāya paramaṁ guhyamadhyātmasañjñitamआत्मामोह
11.2अर्जुनभवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।bhavāpyayau hi bhūtānāṁ śrutau vistaraśo mayāआत्मा
11.3अर्जुनएवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।evametadyathāttha tvamātmānaṁ parameśvaraआत्मापुरुष
11.4अर्जुनमन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।manyase yadi tacchakyaṁ mayā draṣṭumiti prabhoयोगआत्मा
11.5श्रीकृष्णपश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।paśya me pārtha rūpāṇi śataśo’tha sahasraśaḥ
11.6श्रीकृष्णपश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā
11.7श्रीकृष्णइहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।ihaikasthaṁ jagatkṛtsnaṁ paśyādya sacarācaram
11.8श्रीकृष्णन तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।na tu māṁ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣāयोग
11.9सञ्जयएवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥयोग
11.10सञ्जयअनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam
11.11सञ्जयदिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।divyamālyāmbaradharaṁ divyagandhānulepanam
11.12सञ्जयदिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitāआत्मा
11.13सञ्जयतत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।tatraikasthaṁ jagatkṛtsnaṁ pravibhaktamanekadhā
11.14सञ्जयततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ
11.15अर्जुनपश्यामि देवांस्तव देव देहेpaśyāmi devāṁstava deva deheब्रह्म
11.16अर्जुनअनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रंanekabāhūdaravaktranetraṁ
11.17अर्जुनकिरीटिनं गदिनं चक्रिणं चkirīṭinaṁ gadinaṁ cakriṇaṁ ca
11.18अर्जुनत्वमक्षरं परमं वेदितव्यंtvamakṣaraṁ paramaṁ veditavyaṁधर्मपुरुष
11.19अर्जुनअनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यanādimadhyāntamanantavīrya
11.20अर्जुनद्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हिdyāvāpṛthivyoridamantaraṁ hiआत्मा
11.21अर्जुनअमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्तिamī hi tvāṁ surasaṅghā viśantiभय
11.22अर्जुनरुद्रादित्या वसवो ये च साध्याrudrādityā vasavo ye ca sādhyā
11.23अर्जुनरूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रंrūpaṁ mahatte bahuvaktranetraṁ
11.24अर्जुननभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णंnabhaḥspṛśaṁ dīptamanekavarṇaṁआत्मा
11.25अर्जुनदंष्ट्राकरालानि च ते मुखानिdaṁṣṭrākarālāni ca te mukhāni
11.26अर्जुनअमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राःamī ca tvāṁ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ
11.27अर्जुनवक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्तिvaktrāṇi te tvaramāṇā viśantiभय
11.28अर्जुनयथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाःyathā nadīnāṁ bahavo’mbuvegāḥ
11.29अर्जुनयथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गाyathā pradīptaṁ jvalanaṁ pataṅgā
11.30अर्जुनलेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताlelihyase grasamānaḥ samantā
11.31अर्जुनआख्याहि मे को भवानुग्ररूपोākhyāhi me ko bhavānugrarūpo
11.32श्रीकृष्णकालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धोkālo’smi lokakṣayakṛtpravṛddho
11.33श्रीकृष्णतस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्वtasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva
11.34श्रीकृष्णद्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं चdroṇaṁ ca bhīṣmaṁ ca jayadrathaṁ ca
11.35सञ्जयएतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्यetacchrutvā vacanaṁ keśavasyaभय
11.36अर्जुनस्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्याsthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyāभय
11.37अर्जुनकस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्kasmācca te na nameranmahātmanआत्माब्रह्म
11.38अर्जुनत्वमादिदेवः पुरुषः पुराणस्tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇasपुरुष
11.39अर्जुनवायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कःvāyuryamo’gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ
11.40अर्जुननमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्तेnamaḥ purastādatha pṛṣṭhataste
11.41अर्जुनसखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तंsakheti matvā prasabhaṁ yaduktaṁ
11.42अर्जुनयच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसिyaccāvahāsārthamasatkṛto’si
11.43अर्जुनपितासि लोकस्य चराचरस्यpitāsi lokasya carācarasya
11.44अर्जुनतस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायंtasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṁ
11.45अर्जुनअदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वाadṛṣṭapūrvaṁ hṛṣito’smi dṛṣṭvāभयमन
11.46अर्जुनकिरीटिनं गदिनं चक्रहस्तkirīṭinaṁ gadinaṁ cakrahasta
11.47श्रीकृष्णमया प्रसन्नेन तवार्जुनेदंmayā prasannena tavārjunedaṁयोगआत्मा
11.48श्रीकृष्णन वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैna vedayajñādhyayanairna dānaiयज्ञतपदान
11.49श्रीकृष्णमा ते व्यथा मा च विमूढभावोmā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvoमोह
11.50सञ्जयइत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वाityarjunaṁ vāsudevastathoktvāआत्माभय
11.51अर्जुनदृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।dṛṣṭvedaṁ mānuṣaṁ rūpaṁ tava saumyaṁ janārdanaप्रकृति
11.52श्रीकृष्णसुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।sudurdarśamidaṁ rūpaṁ dṛṣṭavānasi yanmama
11.53श्रीकृष्णनाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।nāhaṁ vedairna tapasā na dānena na cejyayāतपदान
11.54श्रीकृष्णभक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।bhaktyā tvananyayā śakya ahamevaṁvidho’rjunaभक्ति
11.55श्रीकृष्णमत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥकर्मभक्तिआसक्ति
12.1अर्जुनएवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।evaṁ satatayuktā ye bhaktāstvāṁ paryupāsateयोगभक्ति
12.2श्रीकृष्णमय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।mayyāveśya mano ye māṁ nityayuktā upāsateश्रद्धामन
12.3श्रीकृष्णये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṁ paryupāsate
12.4श्रीकृष्णसंनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।saṁniyamyendriyagrāmaṁ sarvatra samabuddhayaḥ
12.5श्रीकृष्णक्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।kleśo’dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasāmआसक्तिदुःखमन
12.6श्रीकृष्णये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṁnyasya matparāḥकर्मयोगध्यान
12.7श्रीकृष्णतेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।teṣāmahaṁ samuddhartā mṛtyusaṁsārasāgarātमनमृत्यु और जन्म
12.8श्रीकृष्णमय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṁ niveśayaबुद्धि
12.9श्रीकृष्णअथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।atha cittaṁ samādhātuṁ na śaknoṣi mayi sthiramयोगमन
12.10श्रीकृष्णअभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।abhyāse’pyasamartho’si matkarmaparamo bhavaकर्म
12.11श्रीकृष्णअथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।athaitadapyaśakto’si kartuṁ madyogamāśritaḥकर्मयोगआत्मा
12.12श्रीकृष्णश्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṁ viśiṣyateकर्मज्ञानध्यान
12.13श्रीकृष्णअद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।adveṣṭā sarvabhūtānāṁ maitraḥ karuṇa eva caदयादुःखसुख
12.14श्रीकृष्णसन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।santuṣṭaḥ satataṁ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥयोगभक्तिआत्मामनबुद्धि
12.15श्रीकृष्णयस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥमोक्षभय
12.16श्रीकृष्णअनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥभक्ति
12.17श्रीकृष्णयो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣatiभक्ति
12.18श्रीकृष्णसमः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥआसक्तिदुःखसुख
12.19श्रीकृष्णतुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacitभक्ति
12.20श्रीकृष्णये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।ye tu dharmyāmṛtamidaṁ yathoktaṁ paryupāsateधर्मभक्ति
13.1श्रीकृष्णइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।idaṁ śarīraṁ kaunteya kṣetramityabhidhīyate
13.2श्रीकृष्णक्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।kṣetrajñaṁ cāpi māṁ viddhi sarvakṣetreṣu bhārataज्ञान
13.3श्रीकृष्णतत्क्षेत्रं यच्च यादृक्च यद्विकारि यतश्च यत् ।tatkṣetraṁ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat
13.4श्रीकृष्णऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।ṛṣibhirbahudhā gītaṁ chandobhirvividhaiḥ pṛthakब्रह्म
13.5श्रीकृष्णमहाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva caबुद्धिइन्द्रियाँ
13.6श्रीकृष्णइच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।icchā dveṣaḥ sukhaṁ duḥkhaṁ saṅghātaścetanā dhṛtiḥदुःखसुख
13.7श्रीकृष्णअमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।amānitvamadambhitvamahiṁsā kṣāntirārjavamआत्मा
13.8श्रीकृष्णइन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva caआसक्तिदुःखइन्द्रियाँमृत्यु और जन्म
13.9श्रीकृष्णअसक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣuआसक्तिमन
13.10श्रीकृष्णमयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।mayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇīयोगभक्ति
13.11श्रीकृष्णअध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।adhyātmajñānanityatvaṁ tattvajñānārthadarśanamज्ञानआत्मा
13.12श्रीकृष्णज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।jñeyaṁ yattatpravakṣyāmi yajjñātvāmṛtamaśnuteज्ञानब्रह्म
13.13श्रीकृष्णसर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।sarvataḥ pāṇipādaṁ tatsarvato’kṣiśiromukham
13.14श्रीकृष्णसर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् ।sarvendriyaguṇābhāsaṁ sarvendriyavivarjitamगुणआसक्ति
13.15श्रीकृष्णबहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च ।bahirantaśca bhūtānāmacaraṁ carameva caज्ञान
13.16श्रीकृष्णअविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।avibhaktaṁ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitamज्ञान
13.17श्रीकृष्णज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyateज्ञानतमस्
13.18श्रीकृष्णइति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।iti kṣetraṁ tathā jñānaṁ jñeyaṁ coktaṁ samāsataḥज्ञानभक्ति
13.19श्रीकृष्णप्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।prakṛtiṁ puruṣaṁ caiva viddhyanādī ubhāvapiगुणप्रकृतिपुरुष
13.20श्रीकृष्णकार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyateप्रकृतिपुरुषदुःखसुख
13.21श्रीकृष्णपुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् ।puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇānगुणप्रकृतिपुरुषआसक्तिमृत्यु और जन्म
13.22श्रीकृष्णउपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥआत्मापुरुष
13.23श्रीकृष्णय एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।ya evaṁ vetti puruṣaṁ prakṛtiṁ ca guṇaiḥ sahaगुणप्रकृतिपुरुष
13.24श्रीकृष्णध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।dhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanāकर्मयोगध्यानआत्मा
13.25श्रीकृष्णअन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वान्येभ्य उपासते ।anye tvevamajānantaḥ śrutvānyebhya upāsateमृत्यु और जन्म
13.26श्रीकृष्णयावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṁ sthāvarajaṅgamamयोगसत्त्व
13.27श्रीकृष्णसमं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।samaṁ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṁ parameśvaram
13.28श्रीकृष्णसमं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।samaṁ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaramआत्मा
13.29श्रीकृष्णप्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥकर्मआत्मा
13.30श्रीकृष्णयदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyatiब्रह्म
13.31श्रीकृष्णअनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।anāditvānnirguṇatvātparamātmāyamavyayaḥआत्मागुण
13.32श्रीकृष्णयथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।yathā sarvagataṁ saukṣmyādākāśaṁ nopalipyateआत्मा
13.33श्रीकृष्णयथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṁ lokamimaṁ raviḥ
13.34श्रीकृष्णक्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।kṣetrakṣetrajñayorevamantaraṁ jñānacakṣuṣāज्ञानमोक्षप्रकृति
14.1श्रीकृष्णपरं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।paraṁ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṁ jñānamuttamamज्ञान
14.2श्रीकृष्णइदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।idaṁ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥधर्मज्ञान
14.3श्रीकृष्णमम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।mama yonirmahad brahma tasmingarbhaṁ dadhāmyahamब्रह्म
14.4श्रीकृष्णसर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥब्रह्म
14.5श्रीकृष्णसत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।sattvaṁ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥगुणसत्त्वरजस्प्रकृति
14.6श्रीकृष्णतत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।tatra sattvaṁ nirmalatvātprakāśakamanāmayamज्ञानसत्त्वआसक्तिसुख
14.7श्रीकृष्णरजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।rajo rāgātmakaṁ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavamकर्मआत्मारजस्आसक्ति
14.8श्रीकृष्णतमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।tamastvajñānajaṁ viddhi mohanaṁ sarvadehināmज्ञानतमस्मोह
14.9श्रीकृष्णसत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।sattvaṁ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārataकर्मज्ञानसत्त्वसुख
14.10श्रीकृष्णरजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।rajastamaścābhibhūya sattvaṁ bhavati bhārataसत्त्वरजस्
14.11श्रीकृष्णसर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।sarvadvāreṣu dehe’sminprakāśa upajāyateज्ञानसत्त्व
14.12श्रीकृष्णलोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhāकर्मरजस्लोभ
14.13श्रीकृष्णअप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।aprakāśo’pravṛttiśca pramādo moha eva caतमस्मोह
14.14श्रीकृष्णयदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṁ yāti dehabhṛtसत्त्व
14.15श्रीकृष्णरजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।rajasi pralayaṁ gatvā karmasaṅgiṣu jāyateकर्मरजस्तमस्आसक्तिमोह
14.16श्रीकृष्णकर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṁ nirmalaṁ phalamकर्मज्ञानसत्त्वरजस्तमस्दुःख
14.17श्रीकृष्णसत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।sattvātsañjāyate jñānaṁ rajaso lobha eva caज्ञानसत्त्वरजस्तमस्लोभमोह
14.18श्रीकृष्णऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।ūrdhvaṁ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥगुणसत्त्वरजस्तमस्
14.19श्रीकृष्णनान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति ।nānyaṁ guṇebhyaḥ kartāraṁ yadā draṣṭānupaśyatiगुण
14.20श्रीकृष्णगुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavānमोक्षगुणदुःखमृत्यु और जन्म
14.21अर्जुनकैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।kairliṅgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabhoगुण
14.22श्रीकृष्णप्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।prakāśaṁ ca pravṛttiṁ ca mohameva ca pāṇḍavaमोह
14.23श्रीकृष्णउदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyateगुण
14.24श्रीकृष्णसमदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥआत्मादुःखसुख
14.25श्रीकृष्णमानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥगुण
14.26श्रीकृष्णमां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।māṁ ca yo’vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevateयोगभक्तिब्रह्मगुण
14.27श्रीकृष्णब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।brahmaṇo hi pratiṣṭhāhamamṛtasyāvyayasya caधर्मब्रह्मसुख
15.1श्रीकृष्णऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṁ prāhuravyayam
15.2श्रीकृष्णअधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।adhaścordhvaṁ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥकर्मगुण
15.3श्रीकृष्णन रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhāआसक्ति
15.4श्रीकृष्णततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।tataḥ padaṁ tatparimārgitavyaṁ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥपुरुष
15.5श्रीकृष्णनिर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥआत्मामोक्षआसक्तिकाममोहदुःखसुख
15.6श्रीकृष्णन तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ
15.7श्रीकृष्णममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।mamaivāṁśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥप्रकृति
15.8श्रीकृष्णशरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।śarīraṁ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ
15.9श्रीकृष्णश्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।śrotraṁ cakṣuḥ sparśanaṁ ca rasanaṁ ghrāṇameva ca
15.10श्रीकृष्णउत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।utkrāmantaṁ sthitaṁ vāpi bhuñjānaṁ vā guṇānvitamज्ञानगुणमोह
15.11श्रीकृष्णयतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।yatanto yoginaścainaṁ paśyantyātmanyavasthitamयोगआत्मामन
15.12श्रीकृष्णयदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।yadādityagataṁ tejo jagadbhāsayate’khilam
15.13श्रीकृष्णगामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasāआत्मा
15.14श्रीकृष्णअहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।ahaṁ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṁ dehamāśritaḥ
15.15श्रीकृष्णसर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।sarvasya cāhaṁ hṛdi saṁniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṁ caज्ञान
15.16श्रीकृष्णद्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva caपुरुष
15.17श्रीकृष्णउत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥआत्मापुरुष
15.18श्रीकृष्णयस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।yasmātkṣaramatīto’hamakṣarādapi cottamaḥपुरुष
15.19श्रीकृष्णयो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamamभक्तिपुरुषमोह
15.20श्रीकृष्णइति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।iti guhyatamaṁ śāstramidamuktaṁ mayānaghaबुद्धि
16.1श्रीकृष्णअभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।abhayaṁ sattvasaṁśuddhirjñānayogavyavasthitiḥयोगज्ञानसत्त्वयज्ञदानभय
16.2श्रीकृष्णअहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।ahiṁsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunamदयाक्रोधशान्ति
16.3श्रीकृष्णतेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā
16.4श्रीकृष्णदम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।dambho darpo’bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva caज्ञानक्रोध
16.5श्रीकृष्णदैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।daivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matāमोक्षशोक
16.6श्रीकृष्णद्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च ।dvau bhūtasargau loke’smindaiva āsura eva ca
16.7श्रीकृष्णप्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca janā na vidurāsurāḥ
16.8श्रीकृष्णअसत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।asatyamapratiṣṭhaṁ te jagadāhuranīśvaramकाम
16.9श्रीकृष्णएतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।etāṁ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno’lpabuddhayaḥकर्मआत्मा
16.10श्रीकृष्णकाममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।kāmamāśritya duṣpūraṁ dambhamānamadānvitāḥकाममोह
16.11श्रीकृष्णचिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।cintāmaparimeyāṁ ca pralayāntāmupāśritāḥकाम
16.12श्रीकृष्णआशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥकामक्रोध
16.13श्रीकृष्णइदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।idamadya mayā labdhamimaṁ prāpsye manorathamमन
16.14श्रीकृष्णअसौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।asau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapiसुख
16.15श्रीकृष्णआढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।āḍhyo’bhijanavānasmi ko’nyo’sti sadṛśo mayāज्ञानयज्ञमोह
16.16श्रीकृष्णअनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥआसक्तिकाममोहमन
16.17श्रीकृष्णआत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।ātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥआत्मायज्ञ
16.18श्रीकृष्णअहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।ahaṅkāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ ca saṁśritāḥआत्माकामक्रोधअहंकार
16.19श्रीकृष्णतानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।tānahaṁ dviṣataḥ krūrānsaṁsāreṣu narādhamān
16.20श्रीकृष्णआसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।āsurīṁ yonimāpannā mūḍhā janmani janmaniमोहमृत्यु और जन्म
16.21श्रीकृष्णत्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।trividhaṁ narakasyedaṁ dvāraṁ nāśanamātmanaḥआत्माकामक्रोधलोभ
16.22श्रीकृष्णएतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥआत्मामोक्षतमस्
16.23श्रीकृष्णयः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥकामसुख
16.24श्रीकृष्णतस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।tasmācchāstraṁ pramāṇaṁ te kāryākāryavyavasthitauकर्म
17.1अर्जुनये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥसत्त्वरजस्श्रद्धा
17.2श्रीकृष्णत्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।trividhā bhavati śraddhā dehināṁ sā svabhāvajāसत्त्वरजस्तमस्श्रद्धा
17.3श्रीकृष्णसत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārataसत्त्वपुरुषश्रद्धा
17.4श्रीकृष्णयजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।yajante sāttvikā devānyakṣarakṣāṁsi rājasāḥसत्त्वरजस्तमस्
17.5श्रीकृष्णअशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।aśāstravihitaṁ ghoraṁ tapyante ye tapo janāḥतपकाम
17.6श्रीकृष्णकर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।karṣayantaḥ śarīrasthaṁ bhūtagrāmamacetasaḥमन
17.7श्रीकृष्णआहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥयज्ञतपदान
17.8श्रीकृष्णआयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥसत्त्वसुख
17.9श्रीकृष्णकट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥरजस्शोकदुःख
17.10श्रीकृष्णयातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।yātayāmaṁ gatarasaṁ pūti paryuṣitaṁ ca yatतमस्
17.11श्रीकृष्णअफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।aphalākāṅkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyateसत्त्वयज्ञ
17.12श्रीकृष्णअभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।abhisandhāya tu phalaṁ dambhārthamapi caiva yatरजस्यज्ञ
17.13श्रीकृष्णविधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।vidhihīnamasṛṣṭānnaṁ mantrahīnamadakṣiṇamतमस्यज्ञश्रद्धा
17.14श्रीकृष्णदेवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।devadvijaguruprājñapūjanaṁ śaucamārjavamब्रह्म
17.15श्रीकृष्णअनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।anudvegakaraṁ vākyaṁ satyaṁ priyahitaṁ ca yat
17.16श्रीकृष्णमनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।manaḥ prasādaḥ saumyatvaṁ maunamātmavinigrahaḥआत्मातप
17.17श्रीकृष्णश्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।śraddhayā parayā taptaṁ tapastattrividhaṁ naraiḥसत्त्वतपश्रद्धा
17.18श्रीकृष्णसत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।satkāramānapūjārthaṁ tapo dambhena caiva yatरजस्तप
17.19श्रीकृष्णमूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।mūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥआत्मातमस्तपमोह
17.20श्रीकृष्णदातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।dātavyamiti yaddānaṁ dīyate’nupakāriṇeसत्त्वदान
17.21श्रीकृष्णयत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।yattu pratyupakārārthaṁ phalamuddiśya vā punaḥरजस्दान
17.22श्रीकृष्णअदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।adeśakāle yaddānamapātrebhyaśca dīyateतमस्दान
17.23श्रीकृष्णॐ तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।ॐ tatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥब्रह्मयज्ञ
17.24श्रीकृष्णतस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥब्रह्मयज्ञतपदान
17.25श्रीकृष्णतदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।tadityanabhisandhāya phalaṁ yajñatapaḥkriyāḥमोक्षयज्ञतपदान
17.26श्रीकृष्णसद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyateकर्म
17.27श्रीकृष्णयज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyateकर्मयज्ञतपदान
17.28श्रीकृष्णअश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।aśraddhayā hutaṁ dattaṁ tapastaptaṁ kṛtaṁ ca yatतपश्रद्धा
18.1अर्जुनसंन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।saṁnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum
18.2श्रीकृष्णकाम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।kāmyānāṁ karmaṇāṁ nyāsaṁ saṁnyāsaṁ kavayo viduḥकर्मकाम
18.3श्रीकृष्णत्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।tyājyaṁ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥकर्मयज्ञतपदान
18.4श्रीकृष्णनिश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।niścayaṁ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattamaपुरुष
18.5श्रीकृष्णयज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṁ kāryameva tatकर्मयज्ञतपदान
18.6श्रीकृष्णएतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।etānyapi tu karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā phalāni caकर्मआसक्ति
18.7श्रीकृष्णनियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।niyatasya tu saṁnyāsaḥ karmaṇo nopapadyateकर्मतमस्मोह
18.8श्रीकृष्णदुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।duḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajetकर्मरजस्भयदुःख
18.9श्रीकृष्णकार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।kāryamityeva yatkarma niyataṁ kriyate’rjunaकर्मसत्त्वआसक्ति
18.10श्रीकृष्णन द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।na dveṣṭyakuśalaṁ karma kuśale nānuṣajjateकर्मसत्त्व
18.11श्रीकृष्णन हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।na hi dehabhṛtā śakyaṁ tyaktuṁ karmāṇyaśeṣataḥकर्म
18.12श्रीकृष्णअनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।aniṣṭamiṣṭaṁ miśraṁ ca trividhaṁ karmaṇaḥ phalamकर्म
18.13श्रीकृष्णपञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha meकर्म
18.14श्रीकृष्णअधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।adhiṣṭhānaṁ tathā kartā karaṇaṁ ca pṛthagvidham
18.15श्रीकृष्णशरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।śarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥकर्ममन
18.16श्रीकृष्णतत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।tatraivaṁ sati kartāramātmānaṁ kevalaṁ tu yaḥआत्माबुद्धि
18.17श्रीकृष्णयस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।yasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyateबुद्धि
18.18श्रीकृष्णज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।jñānaṁ jñeyaṁ parijñātā trividhā karmacodanāकर्मज्ञान
18.19श्रीकृष्णज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।jñānaṁ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥकर्मज्ञानगुण
18.20श्रीकृष्णसर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।sarvabhūteṣu yenaikaṁ bhāvamavyayamīkṣateज्ञानसत्त्व
18.21श्रीकृष्णपृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।pṛthaktvena tu yajjñānaṁ nānābhāvānpṛthagvidhānज्ञानरजस्
18.22श्रीकृष्णयत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।yattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukamतमस्आसक्ति
18.23श्रीकृष्णनियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।niyataṁ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtamकर्मसत्त्वआसक्ति
18.24श्रीकृष्णयत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥकर्मरजस्काम
18.25श्रीकृष्णअनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।anubandhaṁ kṣayaṁ hiṁsāmanapekṣya ca pauruṣamकर्मतमस्मोह
18.26श्रीकृष्णमुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।muktasaṅgo’nahaṁvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥमोक्षसत्त्वआसक्ति
18.27श्रीकृष्णरागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṁsātmako’śuciḥकर्मआत्मारजस्शोक
18.28श्रीकृष्णअयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko’lasaḥतमस्शोक
18.29श्रीकृष्णबुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु ।buddherbhedaṁ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṁ śṛṇuगुण
18.30श्रीकृष्णप्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca kāryākārye bhayābhayeमोक्षसत्त्वभयबुद्धि
18.31श्रीकृष्णयया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।yayā dharmamadharmaṁ ca kāryaṁ cākāryameva caधर्मरजस्बुद्धि
18.32श्रीकृष्णअधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता ।adharmaṁ dharmamiti yā manyate tamasāvṛtāधर्मतमस्बुद्धि
18.33श्रीकृष्णधृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः ।dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥयोगसत्त्व
18.34श्रीकृष्णयया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन ।yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate’rjunaधर्मरजस्आसक्तिकाम
18.35श्रीकृष्णयया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च ।yayā svapnaṁ bhayaṁ śokaṁ viṣādaṁ madameva caतमस्भयशोक
18.36श्रीकृष्णसुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ ।sukhaṁ tvidānīṁ trividhaṁ śṛṇu me bharatarṣabhaदुःखसुख
18.37श्रीकृष्णयत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।yattadagre viṣamiva pariṇāme’mṛtopamamआत्मासत्त्वसुखबुद्धि
18.38श्रीकृष्णविषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् ।viṣayendriyasaṁyogādyattadagre’mṛtopamamयोगरजस्सुख
18.39श्रीकृष्णयदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।yadagre cānubandhe ca sukhaṁ mohanamātmanaḥआत्मातमस्मोहसुख
18.40श्रीकृष्णन तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।na tadasti pṛthivyāṁ vā divi deveṣu vā punaḥमोक्षगुणसत्त्वप्रकृति
18.41श्रीकृष्णब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप ।brāhmaṇakṣatriyaviśāṁ śūdrāṇāṁ ca parantapaकर्मगुण
18.42श्रीकृष्णशमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।śamo damastapaḥ śaucaṁ kṣāntirārjavameva caकर्मज्ञानब्रह्मतप
18.43श्रीकृष्णशौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।śauryaṁ tejo dhṛtirdākṣyaṁ yuddhe cāpyapalāyanamकर्मदान
18.44श्रीकृष्णकृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṁ vaiśyakarma svabhāvajamकर्मआत्मा
18.45श्रीकृष्णस्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।sve sve karmaṇyabhirataḥ saṁsiddhiṁ labhate naraḥकर्म
18.46श्रीकृष्णयतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।yataḥ pravṛttirbhūtānāṁ yena sarvamidaṁ tatamकर्म
18.47श्रीकृष्णश्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitātधर्मस्वधर्मकर्मगुण
18.48श्रीकृष्णसहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।sahajaṁ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajetकर्म
18.49श्रीकृष्णअसक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥकर्मआत्माआसक्तिबुद्धि
18.50श्रीकृष्णसिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे ।siddhiṁ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha meज्ञानब्रह्म
18.51श्रीकृष्णबुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च ।buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṁ niyamya caआत्मा
18.52श्रीकृष्णविविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ।viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥयोगध्यानआसक्ति
18.53श्रीकृष्णअहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।ahaṅkāraṁ balaṁ darpaṁ kāmaṁ krodhaṁ parigrahamब्रह्ममोक्षकामक्रोधअहंकारशान्ति
18.54श्रीकृष्णब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति ।brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na kāṅkṣatiभक्तिआत्माब्रह्म
18.55श्रीकृष्णभक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।bhaktyā māmabhijānāti yāvānyaścāsmi tattvataḥभक्ति
18.56श्रीकृष्णसर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥकर्म
18.57श्रीकृष्णचेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।cetasā sarvakarmāṇi mayi saṁnyasya matparaḥकर्मयोगमनबुद्धि
18.58श्रीकृष्णमच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasiमन
18.59श्रीकृष्णयदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।yadahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyaseप्रकृति
18.60श्रीकृष्णस्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇāकर्ममोह
18.61श्रीकृष्णईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।īśvaraḥ sarvabhūtānāṁ hṛddeśe’rjuna tiṣṭhatiमाया
18.62श्रीकृष्णतमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।tameva śaraṇaṁ gaccha sarvabhāvena bhārataशान्ति
18.63श्रीकृष्णइति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया ।iti te jñānamākhyātaṁ guhyādguhyataraṁ mayāज्ञान
18.64श्रीकृष्णसर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः ।sarvaguhyatamaṁ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṁ vacaḥ
18.65श्रीकृष्णमन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।manmanā bhava madbhakto madyājī māṁ namaskuruभक्ति
18.66श्रीकृष्णसर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।sarvadharmānparityajya māmekaṁ śaraṇaṁ vrajaधर्ममोक्षशोक
18.67श्रीकृष्णइदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।idaṁ te nātapaskāya nābhaktāya kadācanaभक्तितप
18.68श्रीकृष्णय इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।ya idaṁ paramaṁ guhyaṁ madbhakteṣvabhidhāsyatiभक्ति
18.69श्रीकृष्णन च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ
18.70श्रीकृष्णअध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।adhyeṣyate ca ya imaṁ dharmyaṁ saṁvādamāvayoḥधर्मज्ञानयज्ञ
18.71श्रीकृष्णश्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः ।śraddhāvānanasūyaśca śṛṇuyādapi yo naraḥकर्ममोक्षश्रद्धा
18.72श्रीकृष्णकच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।kaccidetacchrutaṁ pārtha tvayaikāgreṇa cetasāज्ञानमोहमन
18.73अर्जुननष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत ।naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayācyutaमोह
18.74सञ्जयइत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।ityahaṁ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥआत्मा
18.75सञ्जयव्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् ।vyāsaprasādācchrutavānetadguhyamahaṁ paramयोग
18.76सञ्जयराजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।rājansaṁsmṛtya saṁsmṛtya saṁvādamimamadbhutam
18.77सञ्जयतच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।tacca saṁsmṛtya saṁsmṛtya rūpamatyadbhutaṁ hareḥ
18.78सञ्जययत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥयोग

सम्पूर्ण पाठ

सम्पूर्ण संग्रह ले जाएँ।

सभी 700 श्लोक — देवनागरी, उच्चारण, तथा ट्रस्ट के अंग्रेज़ी व हिंदी अनुवाद — एक ही फ़ाइल में उपलब्ध हैं, प्रत्येक श्लोक के वक्ता और प्रयुक्त शब्दों सहित। श्रेय देकर कोई भी इसे उद्धृत कर सकता है और इस पर निर्माण कर सकता है।

संग्रह और उसके आँकड़े गीता की शब्दावली

इस पृष्ठ के विषय में

प्रकाशक: हांसी गीता भवन ट्रस्ट, हांसी, हरियाणा
आधार: यह अनुक्रमणिका ट्रस्ट द्वारा किए गए 700 श्लोकों के लिप्यंतरण से सीधे बनाई गई है। शब्द-संकेत कोशगत हैं: श्लोक पर वह संकेत तभी है जब उसके संस्कृत पाठ में वह शब्द आता है। ये व्याख्या नहीं हैं, और प्रत्येक श्लोक के पृष्ठ पर देवनागरी से इन्हें जाँचा जा सकता है।
अंतिम संशोधन: 12 सितंबर 2026
संशोधन हेतु: info@gitabhawan.org.in — यदि यहाँ कुछ अशुद्ध है, हमें अवश्य बताएँ।